Ga direct naar de inhoud Ga direct naar de filters Ga direct naar de footer

KG:202:2026:16 Certificaten van een STAK in box 3

Aanleiding

Belastingplichtige heeft certificaten van vermogensbestanddelen in een stichting administratiekantoor (hierna: STAK). Het vermogen van de STAK bestaat uit beleggingen (geen aanmerkelijkbelangaandelen of ter beschikking gestelde vermogensbestanddelen als bedoeld in artikel 3.91 en 3.92 van de Wet inkomstenbelasting 2001; hierna: Wet IB 2001), onroerende zaken (geen eigen woning als bedoeld in artikel 3.111 Wet IB 2001), kunstobjecten en liquide middelen. Het bestuur van de STAK heeft de zeggenschap over het door de stichting gehouden vermogen. Alle voor- en nadelen, de opbrengsten en kosten alsmede de waardeveranderingen van het door de STAK gehouden vermogen komen toe aan de certificaathouders.

Ter afbakening van het vraagstuk is gegeven dat geen sprake is van een samenwerkingsverband als bedoeld in artikel 2.14bis Wet IB 2001, een afgezonderd particulier vermogen als bedoeld in artikel 2.14a Wet IB 2001 of een transparante stichting.

Vraag

Vormen de certificaten van vermogensbestanddelen in een STAK voor de certificaathouders een bezitting in box 3 of moeten de certificaathouders elk van de achterliggende gecertificeerde vermogensbestanddelen voor hun pro rata gerechtigdheid in aanmerking nemen in box 3?

Antwoord

De certificaten worden in box 3 als een vorderingsrecht in aanmerking genomen. Er is dus sprake van een vermogensrecht als zodanig. Certificering leidt er voor de box 3-heffing dus niet toe dat de achterliggende vermogensbestanddelen aan de belastingplichtige worden toegerekend. Het certificaat behoort tot de vermogenscategorie ‘overige bezittingen’.

Beschouwing

Certificering in het algemeen

Het concept certificering is als zodanig niet in civielrechtelijke wetgeving geregeld, maar is een verbintenisrechtelijk rechtsfiguur. Het betreft een (beheers)overeenkomst waarbij doorgaans goederen worden ingebracht in een rechtspersoon - in casu en hierna: een STAK - tegen uitreiking van certificaten. Het bestuur van de STAK draagt vervolgens zorg voor het beheer van de goederen. De STAK die certificaten uitgeeft, hoeft dat niet in de naam tot uiting te laten komen.

Certificering kan vele verschijningsvormen hebben. Het kan gaan om een specifiek goed of om meerdere goederen. Een STAK kan verschillende goederen ten behoeve van verschillende certificaathouders beheren. Ook is er veel diversiteit in de voorwaarden waaronder certificering plaatsvindt.

De certificaathouder heeft niet de juridische eigendom van de gecertificeerde vermogensbestanddelen. De STAK is de juridisch eigenaar. Het bestuur van de STAK heeft de beslissingsbevoegdheid met betrekking tot deze vermogensbestanddelen. De certificaathouder heeft een vorderingsrecht op de STAK. Dit vorderingsrecht is een uitvloeisel van de beheersovereenkomst die tussen de gerechtigde tot het te certificeren vermogen en de STAK wordt gesloten. Civielrechtelijk is de certificaathouder dus niet de eigenaar van deze achterliggende goederen.

Certificaten in box 3

Artikel 5.3, tweede lid, Wet IB 2001 bepaalt welke bezittingen tot de rendementsgrondslag voor box 3 behoren. Voor de in dat lid genoemde begrippen is aansluiting gezocht bij de begrippen die werden gehanteerd in de Wet op de vermogensbelasting 1964 en daarom is het civielrechtelijke karakter van die begrippen behouden (o.a. Kamerstukken 1998/99, 26727, nr. 3, p. 227-228).

Zoals hiervoor beschreven kwalificeren certificaten civielrechtelijk als vorderingsrecht. Certificaten vallen daarom in box 3 onder de categorie ‘rechten die niet op zaken betrekking hebben’ (artikel 5.3, tweede lid, onderdeel e, Wet IB 2001) of onder de categorie ‘overige vermogensrechten’ (artikel 5.3, tweede lid, onderdeel f, Wet IB 2001). In beide gevallen is sprake van een overige bezitting als bedoeld in artikel 5.2, tweede lid, Wet IB 2001.

Economische eigendom van de gecertificeerde vermogensbestanddelen

In bepaalde omstandigheden kan de certificaathouder de economische eigendom hebben van de gecertificeerde vermogensbestanddelen. Economische eigendom van een zaak leidt voor box 3 niet tot het toerekenen van die zaak aan de belastingplichtige. De economische eigendom en de zaak zelf worden niet vereenzelvigd.

In artikel 5.3 Wet IB 2001 wordt niet verwezen naar economische eigendom van het onderliggende goed noch naar een belang in een onderliggend goed, waarmee economische eigendom kan worden gelijkgesteld. In andere wet- en regelgeving is dit wel expliciet opgenomen. Te denken valt aan de eigenwoningregeling waarin in artikel 3.111, eerste lid, Wet IB 2001 wordt bepaald dat een (onroerende) zaak als bezitting kan worden beschouwd op grond van economische eigendom. Of het volgt uit de jurisprudentie, zoals bijvoorbeeld geldt voor de winstsfeer of het aanmerkelijk belang.

Voor box 3 blijkt bovenstaande civielrechtelijke uitleg ook uit een wetswijziging die per 1 januari 2008 is doorgevoerd ten aanzien van de uitgaven voor monumentenpanden. Deze regeling gold tot 1 januari 2008 op grond van artikel 6.31, eerste lid, onderdeel b, Wet IB 2001 o.a. voor onroerende zaken die volgens artikel 5.1 Wet IB 2001 in de heffing werden betrokken. Vervolgens is de term “onroerende zaak” met ingang van 1 januari 2008 gewijzigd in “bezitting” met de volgende toelichting:

“Met de wijziging wordt de eis van volledige juridische eigendom losgelaten, waardoor ook in geval van economische eigendom van een box 3 bezitting die ziet op een monumentenpand, aftrek van monumentuitgaven kan worden verkregen, mits de waardeveranderingen van het monumentenpand de belastingplichtige grotendeels aangaan.”

(Kamerstukken II 2006/2007, 30943, nr. 3, p. 19.).

Ook uit deze wetswijziging is af te leiden dat de (volledige) economische eigendom van een vermogensbestanddeel nog niet maakt dat dit vermogensbestanddeel als zodanig in de box 3-heffing wordt betrokken. Als dat wel zo zou zijn, was de wetswijziging overbodig geweest. De economische eigendom van een vermogensbestanddeel wordt dus in box 3 gezien als een recht.

Parlementaire geschiedenis ten aanzien van certificaten in box 3

Uit de parlementaire geschiedenis blijkt dat ook niet is beoogd om bij certificaten de onderliggende vermogensbestanddelen in box 3 te betrekken. Ten aanzien van de vrijstellingen in box 3 is door de staatssecretaris van Financiën het volgende aangegeven (brief van de Staatssecretaris van Financiën van 7 april 2006, Kamerstukken II 2005/06, 30375, nr. 3, p. 4-5):

“De vrijstelling voor voorwerpen van kunst en wetenschap is alleen van toepassing wanneer een belastingplichtige de volle eigendom heeft van het voorwerp van kunst of wetenschap. Van volle eigendom is sprake als men het volledige gebruiks- en genotsrecht en het gehele belang bij de waardemutatie van het voorwerp van kunst of wetenschap heeft. (…) Het vereiste van «volledige eigendom» geldt overigens ook voor de andere vrijstellingen in box 3. Om de bestaande praktijk waarbij kunst vaak in bruikleen wordt gegeven aan musea niet te frustreren, is toegestaan dat de vrijstelling ook in dergelijke gevallen van toepassing is. Daarmee is echter geenszins beoogd de vrijstelling uit te breiden tot juridische constructies waarbij de bezitting van een individuele belastingplichtige bestaat uit een certificaat dat alleen een vorderingsrecht op de juridische eigenaar (een stichting) van het voorwerp van kunst of wetenschap is. Het is mij bekend dat voor dergelijke juridische structuren ook andere dan fiscale motieven bestaan. Dat is naar mijn oordeel echter geen reden om af te wijken van het oorspronkelijke uitgangspunt dat de vrijstelling niet is opgenomen voor vorderingsrechten.”

Ook in de beantwoording van Kamervragen is uitgedragen dat certificaten en niet de gecertificeerde vermogensbestanddelen in de box 3-heffing worden betrokken (Aanhangsel Handelingen II 2022/23, nr. 1500):

“Vraag 2
Klopt het dat bij het aankopen van nieuwe investeringen via een STAK de uitgegeven certificaten aan de vastgoedbelegger als netto waarde worden meegenomen bij overige bezittingen in box 3? Zo ja, waarom is dit zo?

Antwoord 2

Ja, dit is correct. Indien via een STAK onroerend goed wordt aangekocht met bijvoorbeeld een lening, kan dit vermogen vervolgens in zijn totaal worden gecertificeerd. Dit is overigens geen nieuwe situatie. Het aanhouden van vastgoed via een STAK is in de praktijk vrij gebruikelijk en wordt om uiteenlopende redenen gedaan. De belastingplichtige bezit bij certificering het certificaat en niet de onderliggende vermogensbestanddelen. Doordat het vermogen in de STAK samen is gebracht, is de waarde van de certificaten doorgaans gelijk aan de nettowaarde van het gecertificeerde vermogen. Het certificaat wordt als vermogensrecht in de categorie overige bezittingen tegen de waarde in het economische verkeer belast in box 3.

(…)

De STAK is een rechtspersoon die zelfstandig handelt, waarvan een natuurlijk persoon een vermogensrecht in de vorm van certificaten kan ontvangen. Een dergelijk certificaat is niet hetzelfde als direct gehouden onroerend goed. Een certificaathouder heeft namelijk niet het juridische eigendom van het onroerend goed maar alleen de economische rechten.”

In het wetsvoorstel Wet werkelijk rendement box 3 is deze lijn voortgezet. In het kader van de vrijstellingen is bijvoorbeeld aangegeven dat het hebben van de volle eigendom inhoudt dat:

- het goed civielrechtelijk eigendom is van de belastingplichtige of zijn partner,

- de belastingplichtige of zijn partner de voordelen geniet,

- de kosten en lasten op de belastingplichtige of zijn partner drukken en

- de waardeverandering de belastingplichtige of zijn partner aangaat.

Ook wordt hierbij aangegeven dat deze voorwaarden ook in het huidige stelsel al gelden, maar dat het in de huidige wetssystematiek niet nodig is om dit expliciet in de betreffende wetsartikelen op te nemen (Kamerstukken II 2024/25, 36748, nr. 3, p. 111). Voorts wordt in het kader van de fiscale behandeling van onroerende zaken in het wetsvoorstel Wet werkelijk rendement box 3 opgemerkt dat certificaten die zijn uitgegeven door een STAK die onroerende zaken bezit, als vorderingsrecht vallen onder het vermogensaanwasregime in plaats van het vermogenswinstregime dat voor onroerende zaken geldt (Kamerstukken II 2024/25, 36748, nr. 3, p. 95).

Kortom, de certificaten worden in box 3 als een vorderingsrecht (overige bezittingen) aangemerkt. Er is sprake van een zelfstandig vermogensrecht. Certificering leidt voor de box 3-heffing dus niet tot toerekening van de achterliggende vermogensbestanddelen aan de certificaathouder.

Waarderingsvoorschriften en vrijstellingen

In hoofdstuk 5 van de Wet IB 2001 zijn specifieke vrijstellingen en waarderingsvoorschriften opgenomen, zoals de WOZ-waarde voor woningen (artikel 5.20 Wet IB 2001), de vrijstelling voor bos- en natuurterreinen en NSW-landgoederen (artikel 5.7 Wet IB 2001) en de vrijstelling voor voorwerpen van kunst en wetenschap (artikel 5.8 Wet IB 2001). Voor vermogensrechten, in casu de certificaten, bestaat geen specifieke waarderingsregel. Op grond van artikel 5.19, eerste lid, Wet IB 2001 moeten de certificaten daarom worden aangegeven tegen de waarde in het economische verkeer. Omdat er niet wordt gekeken naar de achterliggende gecertificeerde zaken, zijn bovengenoemde waarderingsvoorschriften en vrijstellingen niet van toepassing.

Deel deze pagina