KG:202:2026:17 Behandeling gecertificeerde onroerende zaken bij buitenlandse belastingplichtigen en box 3
Publicatiedatum 20-11-2026, 11:39 | Laatste update 20-11-2026, 11:39 |
Aanleiding
Een buitenlandse belastingplichtige heeft certificaten van vermogensbestanddelen van een stichting administratiekantoor (hierna: STAK). De STAK houdt uitsluitend in Nederland gelegen onroerende zaken en drijft geen onderneming. Aan de certificaathouders komen alle voor- en nadelen, de inkomsten en kosten alsmede de waardeveranderingen van de onroerende zaken toe.
Gegeven is dat geen sprake is van een transparante stichting of van een afgezonderd particulier vermogen (APV) als bedoeld in artikel 2.14a van de Wet inkomstenbelasting 2001 (hierna: Wet IB 2001).
Vraag
Op welke wijze worden certificaten die zijn uitgegeven door een STAK die in Nederland gelegen onroerende zaken houdt en geen onderneming drijft bij buitenlandse belastingplichtigen in box 3 behandeld?
Antwoord
Certificaten worden voor de box 3-heffing niet gelijkgesteld met de achterliggende vermogensbestanddelen. De certificaathouder bezit een vorderingsrecht. Dit vorderingsrecht behoort bij een buitenlandse belastingplichtige niet tot de bezittingen in box 3. Certificaten worden bij de buitenlandse belastingplichtige dus niet in aanmerking genomen in box 3. Dit geldt ook wanneer het gecertificeerde vermogen uitsluitend of gedeeltelijk bestaat uit in Nederland gelegen onroerende zaken.
Beschouwing
Box 3 bij een buitenlandse belastingplichtige
Ten aanzien van een buitenlandse belastingplichtige is in artikel 7.7 Wet IB 2001 bepaald dat het belastbaar inkomen uit sparen en beleggen in Nederland wordt berekend op het voordeel dat een belastingplichtige geniet uit een aantal specifiek genoemde bezittingen in Nederland verminderd met de waarde van de schulden in verband met die bezittingen in Nederland. Bezittingen in Nederland zijn:
- in Nederland gelegen onroerende zaken;
- rechten die direct of indirect betrekking hebben op in Nederland gelegen onroerende zaken.
- rechten op aandelen in de winst van een onderneming waarvan de leiding in Nederland is gevestigd, voor zover zij niet voortspruiten uit effectenbezit of uit dienstbetrekking en zij niet op grond van de afdelingen 7.2 of 7.3 zijn belast.
Het is de vraag of de certificaten van in Nederland gelegen onroerende zaken kwalificeren als bezittingen in Nederland.
Ad a In Nederland gelegen onroerende zaak?
Op grond van artikel 7.7, tweede lid, onderdeel a, Wet IB 2001 behoren in Nederland gelegen onroerende zaken tot de bezittingen in Nederland.
Certificaten worden in box 3 als een vorderingsrecht in aanmerking genomen. De certificaten worden voor de box 3-heffing dus niet gelijkgesteld met de achterliggende vermogensbestanddelen (zie KG:202:2026:16). Een buitenlandse belastingplichtige met gecertificeerde in Nederland gelegen onroerende zaken bezit dus voor box 3 de certificaten en niet (een eigendomsaandeel in) de onderliggende onroerende zaken.
Er is dus geen sprake van een bezitting in de vorm van in Nederland gelegen onroerende zaken als bedoeld in artikel 7.7, tweede lid, onderdeel a, Wet IB 2001.
Ad b Rechten die direct of indirect betrekking hebben op een in Nederland gelegen onroerende zaak?
Op grond van artikel 7.7, tweede lid, onderdeel b, Wet IB 2001 behoren rechten die direct of indirect betrekking hebben op in Nederland gelegen onroerende zaken tot de bezittingen in box 3 voor een buitenlandse belastingplichtige.
In de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel tot invoering van de Wet IB 2001 is relatief summier toegelicht wat moet worden verstaan onder ‘rechten die direct of indirect betrekking hebben op onroerende zaken’. In algemene zin (Kamerstukken II 1998/99, 26727, nr. 3, p. 227-228) is ten aanzien van de bezittingen in box 3 toegelicht dat een onderscheid wordt gemaakt tussen zaken en vermogensrechten. Daarbij is aangegeven dat de categorie vermogensrechten ruim moet worden opgevat en dat alle rechten op roerende of onroerende zaken, anders dan de eigendom, tot de vermogensrechten in de zin van box 3 behoren.
Meer specifiek (Kamerstukken II 1998/99, 26727, nr. 3, p. 232) is toegelicht dat vermogensrechten die op onroerende zaken betrekking hebben tot de grondslag van box 3 behoren. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen directe en indirecte rechten en wordt aangegeven dat onder ‘rechten die direct of indirect op onroerende zaken betrekking hebben’ onder meer wordt verstaan:
– een recht van erfpacht;
– een recht van opstal;
– een recht van beklemming;
– een appartementsrecht;
– een recht van vruchtgebruik, een recht van gebruik of een recht van
bewoning dat betrekking heeft op een onroerende zaak.
Tot slot is toegelicht (Kamerstukken I 1999/2000, 26727, nr. 202a, p. 68) dat een huurrecht, zijnde een persoonlijk (niet-zakelijk) recht, ook kwalificeert als een recht dat betrekking heeft op een onroerende zaak.
Uit het voorgaande zou kunnen worden geconcludeerd dat de categorie ‘rechten die direct of indirect betrekking hebben op onroerende zaken’ ruim moet worden geïnterpreteerd dusdanig dat een certificaat vanwege het verband met onroerende zaken kwalificeert als een (in)direct recht op dat goed in de zin van de bepaling. Een dergelijke ruime uitleg is echter niet juist.
In de memorie van toelichting wordt niet gedefinieerd wat onder een direct of indirect recht wordt verstaan. Als voorbeeld van een direct recht wordt genoemd een recht van erfpacht. Hieruit valt af te leiden dat de wetgever in ieder geval op een onroerende zaak gevestigde zakelijke rechten ziet als directe rechten. Een huurrecht is door de wetgever ook expliciet aangemerkt als een onder de bepaling vallend recht. Bij een huurrecht is er een dusdanige koppeling tussen de onroerende zaak en het recht dat sprake is van een direct recht. Daarbij speelt een rol dat het wettelijke adagium ‘koop breekt geen huur’ (artikel 7:226 van het Burgerlijk Wetboek (hierna: BW)), kan worden gezien als een bijzondere vorm van zaaksgevolg, wat dan weer een algemeen kenmerk is van een zakelijk recht. Dit is anders bij een certificaat. Daarbij is het verband onvoldoende om te spreken van een direct recht. Er is bij een certificaat geen sprake van zaaksgevolg of van een afhankelijk recht (artikel 3:7 BW).
Uit de memorie van toelichting volgt verder dat de wetgever bij indirecte rechten het oog heeft gehad op zakelijke rechten die niet direct op de onderliggende onroerende zaak gevestigd zijn, maar via een ander zakelijk recht. In het gegeven voorbeeld een recht van vruchtgebruik gevestigd op een erfpachtrecht op een onroerende zaak. In de toelichting is geen aanwijzing te vinden dat de wetgever behalve de beschreven invulling van ‘indirect recht’ een ruimere uitleg (enig verband met de onroerende zaak) heeft voorgestaan. Was dit wel het geval geweest dan had het voor de hand gelegen deze ruimere invulling expliciet te benoemen. Te meer nu een ruime uitleg vragen oproept over de afbakening daarvan. Ter illustratie: zou een buitenlandse belastingplichtige met (minder dan 5%) aandelen in een buitenlandse vennootschap, waarbij die vennootschap ook in Nederland gelegen onroerende zaken bezit, dan ook een deel van de waarde van de aandelen die ziet op de onroerende zaken in box 3 in aanmerking moeten nemen? Tot slot wordt gewezen op de werking van artikel 7.7, derde lid, Wet IB 2001. Deze bepaling heeft inmiddels een ruimere toepassing, maar zag oorspronkelijk op rechten (vergunningen en concessies) met betrekking tot niet gewonnen delfstoffen. Nog niet gewonnen delfstoffen zijn onroerende zaken. Bij een ruime uitleg van het begrip ‘indirecte rechten’ zou artikel 7.7, derde lid, Wet IB 2001, ten minste deels, zinledig zijn.
Zoals hiervoor is benoemd wordt een uitgereikt certificaat voor de toepassing van box 3 beschouwd als een vorderingsrecht. Het certificaat is een vorderingsrecht van de certificaathouder op de STAK als voortvloeisel van de beheersovereenkomst die tussen de gerechtigde tot het te certificeren vermogen en de STAK wordt gesloten. De door de STAK verstrekte certificaten verschaffen de houders ervan in ieder geval het recht op de waardemutatie en de vruchten van het gecertificeerde vermogen. Een ruime uitleg van het begrip ‘indirect recht’ zou betekenen dat alsnog niet het vorderingsrecht maar de onderliggende onroerende zaak in box 3 in aanmerking wordt genomen. Dit past niet binnen de voor box 3 in het algemeen voorgestane uitleg (zie KG:202:2026:16).
Kortom, certificaten van in Nederland gelegen onroerende zaken kwalificeren (ook) niet als rechten die direct of indirect betrekking hebben op in Nederland gelegen onroerende zaken als bedoeld in artikel 7.7, tweede lid, onderdeel b, Wet IB 2001.
Ad c Recht op aandeel in de winst van een onderneming?
Op grond van artikel 7.7, tweede lid, onderdeel c, Wet IB 2001 behoren rechten op aandelen in de winst van een onderneming waarvan de leiding in Nederland is gevestigd, voor zover zij niet voortspruiten uit effectenbezit of uit dienstbetrekking en zij niet op grond van de afdelingen 7.2 of 7.3 Wet IB 2001 zijn belast, tot de bezittingen in Nederland.
Volledigheidshalve wordt opgemerkt dat ook hiervan geen sprake is. In de casus is immers gegeven dat de STAK geen onderneming drijft.
Conclusie
Certificaten van in Nederland gelegen onroerende zaken behoren voor een buitenlandse belastingplichtige niet tot de bezittingen in box 3 en zijn dus geen onderdeel van zijn rendementsgrondslag box 3.
Aangezien de certificaten voor de buitenlandse belastingplichtige niet tot de bezittingen in box 3 behoren, wordt niet toegekomen aan de toewijzing van heffingsrechten in eventuele belastingverdragen. Nederland heeft immers op basis van de nationale wet geen heffingsmogelijkheid.