Ga direct naar de inhoud Ga direct naar de filters Ga direct naar de footer

KG:202:2026:15 Kosten hulphond en uitgaven voor specifieke zorgkosten

Aanleiding

Er bestaan in Nederland verschillende soorten hulphonden (ook wel aangeduid als assistentiehonden). Deze honden helpen personen op verschillende manieren in het dagelijkse leven. Het kan daarbij gaan om de belastingplichtige zelf of zieke of invalide personen die behoren tot de kring van personen als bedoeld in artikel 6.16 van de Wet inkomstenbelasting 2001 (hierna: Wet IB 2001).

Dit standpunt bevat richtlijnen voor de beoordeling of een hulphond kan worden aangemerkt als hulpmiddel in de zin van artikel 6.17, eerste lid, onderdeel e, Wet IB 2001. Dit neemt niet weg dat een vrije bewijsleer geldt en in specifieke situaties van deze richtlijnen kan worden afgeweken.

Vragen

  1. Kan een hulphond, die wordt aangeschaft bij een (geaccrediteerde) hondenschool, worden aangemerkt als hulpmiddel als bedoeld in artikel 6.17, eerste lid, onderdeel e, Wet IB 2001?
  2. Kan een (eigen) hond, die wordt opgeleid tot hulphond, worden aangemerkt als hulpmiddel als bedoeld in artikel 6.17, eerste lid, onderdeel e, Wet IB 2001 en zijn de aanschafkosten van deze hond aftrekbaar?
  3. Kan een hond, die zonder specifieke opleiding wordt aangeschaft vanwege een te verwachten positieve invloed op de ziekte of het ziektebeeld, worden aangemerkt als hulpmiddel als bedoeld in artikel 6.17, eerste lid, onderdeel e, Wet IB 2001?

Antwoorden

  1. Ja, mits deze hulphond een bijzondere hoedanigheid bezit waaruit blijkt dat deze hond is bedoeld voor zieke of invalide personen en deze hond ook daadwerkelijk hoofdzakelijk door zieke of invalide personen wordt gebruikt. Van een bijzondere hoedanigheid is onder meer sprake als de hulphond i) is opgeleid door een geaccrediteerde hondenschool of ii) een vergelijkbare (vervolg)opleiding met een duur van minimaal vier maanden heeft gevolgd bij een niet geaccrediteerde hondenschool. Deze opleiding moet specifiek gericht zijn op de ziekte of handicap van personen.
  2. Ja, mits deze hulphond een bijzondere hoedanigheid bezit waaruit blijkt dat deze hond is bedoeld voor zieke of invalide personen en deze hond ook daadwerkelijk hoofdzakelijk door zieke of invalide personen wordt gebruikt. De aanschafkosten van de hond kunnen in de regel in aanmerking worden genomen als uitgaven voor specifieke zorgkosten als de hond binnen een jaar na aanschaf een opleiding tot hulphond volgt. Dit kan een i) opleiding zijn door een geaccrediteerde hondenschool of ii) een vergelijkbare (vervolg)opleiding met een duur van minimaal vier maanden bij een niet geaccrediteerde hondenschool.
  3. Nee, de hond bezit geen bijzondere hoedanigheid. De hond kan daarom niet worden aangemerkt als hulpmiddel.

Beschouwing

Hulphonden

Er bestaan in Nederland verschillende soorten hulphonden. Hierbij valt te denken aan:

  • Een blindengeleidehond: helpt personen met een visuele beperking veilig te navigeren.
  • Een buddyhond: helpt personen met bijvoorbeeld posttraumatisch stressstoornis (PTSS) of autisme. 
  • Een ADL (algemene dagelijkse levensverrichtingen)-hond: helpt personen met een lichamelijke functiebeperking bij de dagelijkse handelingen.
  • Een seizurehond: helpt personen met epilepsie bij een epileptische aanval.
  • Een diabeteshond: alarmeert bij een naderende hypo of hyper, zodat de persoon de nodige maatregelen kan nemen.
  • Een signaalhond: attendeert personen met een auditieve beperking op belangrijke geluiden zoals de deurbel, een rookalarm of telefoon.

Er bestaat nog geen keurmerk of standaard waaraan een kwalitatief goed opgeleide hulphond te herkennen is. Wel zijn er op internationaal niveau instanties die officiële hondenscholen accrediteren, namelijk IGDF (International Guide Dog Federation) en ADI/ADEu (Assistance Dogs International/Assistance Dogs Europe). In Nederland zijn er momenteel een aantal geaccrediteerde hondenscholen die zijn aangesloten bij de NAHB (Nederlandse Assistentiehonden Branchevereniging).

Wettelijk kader

De in de wet opgenomen zorgkosten zijn enkel aftrekbaar als persoonsgebonden aftrek indien deze uitgaven worden gedaan wegens ziekte of invaliditeit. Indien er geen sprake is van een ziekte of invaliditeit of er geen verband is tussen de betreffende ziekte en of invaliditeit en de betreffende uitgaven, kwalificeren deze uitgaven niet als uitgaven voor specifieke zorgkosten.

Een van de categorieën specifieke zorgkosten zijn uitgaven voor (andere) hulpmiddelen. Op grond van artikel 6.17, eerste lid, onderdeel e, Wet IB 2001 zijn kosten van andere hulpmiddelen aftrekbaar als specifieke zorgkosten als zij van een zodanige aard zijn dat zij hoofdzakelijk door zieke of invalide personen worden gebruikt. In KG:202:2023:41 wordt nader ingegaan op het hoofdzakelijkheidscriterium.

Kan een hulphond kwalificeren als hulpmiddel?

Voor de beantwoording van de vraag of een hulphond kan worden aangemerkt als hulpmiddel als bedoeld in artikel 6.17, eerste lid, onderdeel e, Wet IB 2001 kan een onderscheid worden gemaakt tussen verschillende situaties, te weten:

  1. Een hulphond die wordt aangeschaft bij een (geaccrediteerde) hondenschool.
  2. Een (eigen) hond die wordt opgeleid tot hulphond.
  3. Een hond zonder specifieke opleiding die wordt aangeschaft vanwege een te verwachten positieve invloed op de zieke of het ziektebeeld.

Hieronder zullen deze categorieën worden behandeld.

a) Hulphond die wordt aangeschaft bij een (geaccrediteerde) hondenschool

Als een hulphond wordt aangeschaft in verband met ziekte of invaliditeit van personen, dient te worden getoetst of aan de twee aspecten van het hoofdzakelijkheidscriterium wordt voldaan. Het eerste aspect is dat de hulphond een bijzondere hoedanigheid bezit waaruit blijkt dat deze bedoeld is voor gebruik door zieke of invalide personen. Het tweede aspect is dat het hulpmiddel, de hulphond, hoofdzakelijk door zieke of invalide personen wordt gebruikt.

Om te bepalen of sprake is van een bijzondere hoedanigheid, moet naar de omstandigheden in de specifieke casus worden gekeken. De belastingplichtige dient aannemelijk te maken dat sprake is van een bijzondere hoedanigheid waaruit blijkt dat deze hond is bedoeld voor gebruik door zieke en invalide personen. Hierbij moet worden gekeken in hoeverre de hond ondersteuning biedt bij de ziekte of invaliditeit. Een belangrijk element in de beoordeling of de hond hiervoor geschikt is, is de betreffende opleiding. Hierbij kan worden gekeken naar de duur van de opleiding en de opleidingsinstantie.

Bij geaccrediteerde scholen bestaat de opleiding (vaak) uit een basistraining en een vervolgtraining. De basistraining wijkt niet af van een normale hondentraining, waar basiscommando’s worden aangeleerd en die dient ter socialisering van de hond. De vervolgopleiding is specifiek gericht op de vaardigheden die nodig zijn in verband met de ziekte of handicap. Deze vervolgopleiding duurt gemiddeld 4 tot 6 maanden. Indien sprake is van een dusdanige intensieve langdurige opleiding die specifiek gericht is op hulp bij een ziekte of handicap, is geen sprake meer van een “gewone” hond, maar van een hond met een bijzondere hoedanigheid. De hond krijgt tijdens deze training vaardigheden aangeleerd waarover een normale hond niet beschikt.

Gezien het voorgaande kan worden aangenomen dat een hond een bijzondere hoedanigheid bezit, als sprake is van een hond die is opgeleid door een geaccrediteerde hondenschool of indien sprake is van vergelijkbare (vervolg)opleiding met een duur van minimaal vier maanden bij een niet geaccrediteerde hondenschool welke opleiding specifiek gericht is op de ziekte of handicap. Mocht hiervan geen sprake zijn, dan zal de belastingplichtige anderszins aannemelijk moeten maken dat er sprake is van een bijzondere hoedanigheid waaruit blijkt dat de hond bedoeld is voor gebruik door zieke en invalide personen. Overigens worden met een opleiding geen (losse) cursussen of workshops bedoeld.

Indien de hulphond een bijzondere hoedanigheid bezit waaruit blijkt dat deze bedoeld is voor gebruik door zieke of invalide personen, kan ervan uit worden gegaan dat gebruik van het hulpmiddel door een gezond persoon redelijkerwijs is uitgesloten. Een hond die een opleiding specifiek gericht op een bepaalde ziekte heeft gevolgd zal niet worden aangeschaft en gebruikt door iemand die niet ziek of invalide is. Dat de hulphond voor belastingplichtige (en zijn eventuele gezinsleden) ook als gezelschapsdier fungeert, maakt dit niet anders.

b) Een (eigen) hond die wordt opgeleid tot hulphond

Het kan hierbij gaan om een hond die gezamenlijk of in overleg met een (geaccrediteerde) hondenschool wordt aangeschaft of een eigen hond die vervolgens wordt opgeleid als hulphond. In beide gevallen is sprake van een hond die op het moment van aanschaf nog geen hulphond is. De vraag is dan of sprake is van een (toekomstig) hulpmiddel en of de aanschafkosten aftrekbaar zijn. De belastingplichtige dient hiervoor aannemelijk te maken dat de hond is aangeschaft met het oog op de toekomstige opleiding. Het gaat hierbij om een opleiding bij een geaccrediteerde hondenschool of om een vergelijkbare (vervolg)opleiding met een duur van minimaal vier maanden bij een niet geaccrediteerde hondenschool welke opleiding specifiek gericht is op de ziekte of handicap.

Als de hond binnen een jaar na aanschaf wordt opgeleid, kan ervan worden uitgegaan dat de hond is aangeschaft met het oog op de toekomstige opleiding tot hulphond. De aanschafkosten kunnen in dat geval in aanmerking worden genomen als uitgaven voor specifieke zorgkosten. Mocht de hond langer dan een jaar in bezit zijn, dan is het aan belastingplichtige om aannemelijk te maken dat de hond is aangeschaft met het oog op de toekomstige opleiding tot hulphond. In het geval dat dat aannemelijk wordt gemaakt, kunnen de aanschafkosten in aanmerking worden genomen als uitgaven voor specifieke zorgkosten. Zo niet, dan kwalificeert de hond na de opleiding mogelijk wel als hulphond, maar kwalificeren de aanschafkosten van de hond niet als uitgaven voor specifieke zorgkosten.

c) Een hond zonder specifieke opleiding die wordt aangeschaft vanwege een te verwachten positieve invloed op de zieke of het ziektebeeld.

Honden zonder een specifieke opleiding bezitten geen bijzondere hoedanigheid waaruit blijkt dat deze bedoeld is voor gebruik door zieke of invalide personen. Bij sommige ziekten kan een hond ondersteuning bieden of een positieve invloed hebben op de ziekte of het ziektebeeld. Ook al heeft deze hond een positieve invloed op de zieke of op (het verloop van) een ziekte, het betreft een ‘gewone’ hond zonder een bijzondere hoedanigheid (opleiding). In dat geval bestaat geen recht op aftrek, omdat niet is voldaan aan het hoofdzakelijkheidscriterium. Er is geen sprake van een hulpmiddel als bedoeld in artikel 6.17, eerste lid, onderdeel e, Wet IB 2001.

In aanmerking te nemen kosten

Als een hulphond bij aankoop kwalificeert als hulpmiddel in de zin van artikel 6.17, eerste lid, onderdeel e, Wet IB 2001 kunnen de aanschafkosten in aanmerking worden genomen als uitgaven voor specifieke zorgkosten. Omdat een hulphond speciaal voor deze zieke of invalide is opgeleid, wordt op de aanschafkosten van een hulphond niet afgeschreven.

Indien sprake is van apart in rekening gebrachte opleidingskosten voor een hond, kunnen deze opleidingskosten (ook) in aanmerking worden genomen als uitgaven voor specifieke zorgkosten. Hetzelfde geldt voor samenhangende kosten zoals de kosten van verzorging, voeding en behandelingen bij de dierenarts.

Overige voorwaarden

Ten overvloede wordt opgemerkt dat voor het in aanmerking nemen van de kosten voor een hulphond als uitgaven voor specifieke zorgkosten ook aan de overige voorwaarden voor aftrek moet zijn voldaan. De uitgaven moeten op grond van artikel 6.1 Wet IB 2001 op de belastingplichtige drukken en de belastingplichtige moet zich redelijkerwijs gedrongen hebben kunnen voelen tot het doen van de uitgaven. Voorts worden de uitgaven voor specifieke zorgkosten enkel in aanmerking genomen indien (of voor zover) geen aftrekbeperking van artikel 6.18 Wet IB 2001 van toepassing is en voor zover de uitgaven meer bedragen dan de drempel van artikel 6.20 Wet IB 2001.

Deel deze pagina